Klopt dat wel?

De structuurvraag achter het kampioensschap

Oranje-Rood eindigde dit seizoen als overtuigende nummer één bij de mannen in de Tulp Hoofdklasse. Ongeslagen, structureel beter dan de rest. Bij de vrouwen deed SCHC exact hetzelfde. Beide ploegen misten uiteindelijk de landstitel.

Dat roept een legitieme vraag op over hoe de huidige competitiestructuur waarde toekent aan prestaties over een volledig seizoen.

Reguliere competitie als kwalificatiefase
De huidige opzet behandelt de reguliere competitie feitelijk als een kwalificatietoernooi voor de play-offs. Achttien tot tweeëntwintig speelronden bepalen wie er aan de play-offs deelnemen, maar niet wie er als beste uitkomt. Het kampioenschap wordt beslist in een beperkt aantal wedstrijden aan het einde van het seizoen.

Dat is een bewuste keuze, maar het heeft consequenties. Consistentie over een lang seizoen weegt minder zwaar dan prestaties in één specifiek weekend. Een ploeg die gedurende het hele seizoen structureel beter was, kan in de eindstand ontbreken als kampioen.

Een Nederlands voorstel: gesplitste competitie
In Nederland is inmiddels ook een ander model besproken: na de eerste seizoenshelft wordt de competitie gesplitst in een bovenste groep van zes en een onderste groep van zes. De bovenste groep speelt dan nog een volledige tweede ronde onderling, waardoor ook die wedstrijden sportieve betekenis houden en onderlinge krachtsverhoudingen verder worden uitgespeeld.

Dat model geeft meer gewicht aan de reguliere competitie en houdt de spanning langer in stand, zonder het spektakel van een eindtoernooi te hoeven opgeven.

Het businessmodel van het Nederlandse hockey
Hier ligt ook een bredere uitdaging. Het Nederlandse hockey heeft al langere tijd moeite een solide businessmodel te ontwikkelen rond de Hoofdklasse. De play-offs zijn daarin nadrukkelijk een voordeel: ze trekken publiek, genereren media-aandacht en bieden een helder evenementen-format dat voor sponsors en televisie aantrekkelijk is.

Dat is een reëel argument voor behoud van het huidige systeem
Maar het andere kant is even reëel: als de reguliere competitie structureel weinig op het spel heeft staan, ondermijnt dat de commerciële waarde van individuele wedstrijden doordeweeks en op reguliere speelronden. Een competitie waarin de uitkomst van twintig wedstrijden weinig uitmaakt voor de uiteindelijke titel, is voor sponsors en media moeilijker te verkopen dan één waarbij elke speelronde bijdraagt aan de einduitslag.

Met andere woorden: de play-offs zijn commercieel aantrekkelijk, maar de reguliere competitie is dat momenteel nauwelijks.

Hoe doen andere landen het?
In Duitsland draait de Bundesliga eveneens om een Final Four-format. Clubs en publiek beschouwen de reguliere competitie expliciet als plaatsingsfase, en de cultuur is daarop afgestemd. Dat schept duidelijkheid, al levert het vergelijkbare vragen op over de waarde van de competitiemaanden.

België werkt met een vergelijkbaar play-offmodel. Ook daar klinkt toenemende kritiek wanneer een dominante koploper door één slecht weekend naast de titel grijpt.

Australië kiest bewust voor entertainment via Hockey One, maar dat is een korte franchisecompetitie met een fundamenteel ander karakter dan een traditionele clubcompetitie zoals de Nederlandse Hoofdklasse.

Een tussenmodel als oplossing
De discussie hoeft niet zwart-wit te zijn. Play-offs en een betekenisvolle reguliere competitie sluiten elkaar niet per se uit.

Een optie is het toekennen van twee onderscheiden titels: de kampioen van de reguliere competitie als officieel landskampioen, en de play-offs als strijd om EHL-tickets of een aparte eindtrofee. Zo behoudt het format zijn commerciële aantrekkingskracht, maar krijgt consistentie over het seizoen weer een eigen beloning.

Een andere optie is het gesplitste competitiemodel, waarbij de bovenste helft na de winterstop een eigen minicompetitie speelt. Dat verhoogt de inzet van individuele wedstrijden en verlengt de periode waarin topclubs structureel tegen elkaar uitkomen.

De kern
De Hoofdklasse probeert momenteel twee dingen tegelijk: een spectaculaire eindstrijd én een betekenisvolle reguliere competitie. In de praktijk levert dat een format op waarin de reguliere competitie weinig gewicht heeft en de play-offs alles bepalen.

Dat is een keuze die gemotiveerd kan worden vanuit entertainment en commercie. Maar zolang twintig speelronden feitelijk weinig bijdragen aan de uiteindelijke uitslag, blijft de vraag bestaan wat die reguliere competitie voor clubs, spelers en sponsors eigenlijk nog waard is.