Jarenlang bleef het vanuit de spelersgroep van Oranje relatief stil over de veelbesproken cultuur onder voormalig bondscoach Alyson Annan. Deze week doorbrak Yibbi Jansen die stilte nadrukkelijk. In de NOS-documentaire Yibbi: Stilte voor de slag vertelt ze openhartig over de angst die ze in die periode voelde. Annan, tegenwoordig bondscoach van China, liet na het openingsduel van China tijdens dit WK weten niet op de uitspraken in te willen gaan. “Daar ga ik nu niet over praten.”

Jansen vertelt in de documentaire opvallend gedetailleerd over de periode waarin Annan aan het roer stond bij de Nederlandse hockeyvrouwen. De strafcornerspecialist trok zich voor de Olympische Spelen van Tokio terug uit Oranje, omdat ze mentaal uitgeput was geraakt.

Ze beschrijft onder meer hoe onzeker ze werd over ogenschijnlijk alledaagse dingen. Zo vertelt Jansen dat ze bang was om een verkeerd shirt aan te trekken en zelfs twijfelde over wat ze tijdens het eten op haar bord moest scheppen. De ene keer kreeg ze volgens haar commentaar wanneer ze friet nam, terwijl er op een ander moment juist een opmerking kwam wanneer ze dat niet deed.

Het geeft voor het eerst zo uitgebreid een inkijkje vanuit Jansen zelf in wat de inmiddels 26-jarige international destijds ervoer. Na de Olympische Spelen van Tokio concludeerde de KNHB dat de sfeer binnen Oranje was verstoord. In evaluatiegesprekken kwam onder meer naar voren dat speelsters verbale intimidatie hadden ervaren en dat sprake was van een zwijgcultuur. Annan vertrok begin 2022 als bondscoach.

Annan wil niet reageren

Juist daarom lag de vraag tijdens het WK voor de hand. Annan staat inmiddels aan het hoofd van de Chinese vrouwenploeg en werd door Hockey Magazine gevraagd naar het onderwerp dat deze week door de documentaire opnieuw volop in de belangstelling staat.

De Australisch-Nederlandse coach maakte onmiddellijk duidelijk dat zij daar niet op wilde ingaan. “Ja, daar ga ik ook nu niet over praten”, reageerde Annan. Toen duidelijk werd dat de vraag betrekking had op de recente berichtgeving rond haar periode bij Oranje, hield ze de deur dicht. “Nee, daar hoef je geen vragen over te stellen.”

Daarmee blijft Annan vasthouden aan de lijn die ze ook eerder rond dit onderwerp koos. Terwijl Jansen nu juist uitgebreid vertelt wat de periode met haar deed, wil de voormalige Oranje-bondscoach tijdens het WK vooral vooruitkijken.

Van Oranje naar China
Dat doet Annan met China, waarmee ze op de Olympische Spelen van Parijs in 2024 verrassend de finale bereikte. Daar verloor haar ploeg na shoot-outs van Oranje. Twee jaar later benadrukt Annan dat het olympische zilver geen garantie biedt voor nieuw succes.

“Tweede op de Olympische Spelen, daar hebben wij het onwijs goed gedaan en het pakte uit zoals wij het voor ogen hadden. Maar dat was twee jaar geleden”, zegt ze. “We zijn verder in onze ontwikkeling. Dat betekent niet meteen dat wij hier tweede worden of eerste worden.”

China is volgens Annan nog altijd wisselvallig. “We kunnen heel goed zijn, maar je ziet ook wedstrijden waarin we eerst heel matig zijn en de tweede helft heel goed. Dat is waar wij nu zitten. Voor ons is het blijven groeien, blijven beter worden en implementeren wat we aan het trainen zijn.”

Een belangrijke verklaring voor het olympische succes in Parijs was volgens haar de enorme concentratie op dat ene toernooi. “Superfocus. We hadden echt onwijs veel focus op de Spelen.” Die situatie is nu anders. China richt zich ook op de Asian Games, waar olympische kwalificatie op het spel staat.

Annan leert Chinees
Ondertussen probeert Annan zich steeds verder aan te passen aan haar Chinese ploeg. Ze is zelfs bezig om de taal te leren. Inmiddels begrijpt ze naar eigen zeggen meer Chinees dan ze zelf kan spreken. “Het is onwijs moeilijk, maar het brengt heel veel. Ik kan gewoon met de dames communiceren”, vertelt ze. Volgens Annan is het leren van de taal ook een vorm van respect richting haar speelsters, staf en het land waarvoor ze werkt.

Tijdens wedstrijden kiest ze overigens nog voornamelijk voor Engels. Chinees is door de verschillende tonen te gevoelig voor kleine uitspraakfouten. “Als je een keer de toon verkeerd pakt in een woord, dan kan het iets heel anders betekenen.”

Op het veld heeft Annan dus een nieuwe omgeving gevonden en kijkt ze vooruit met China. Over haar Nederlandse verleden blijft ze voorlopig zwijgen. Juist in de week waarin een van haar voormalige speelsters voor het eerst zo uitgebreid vertelt hoeveel angst en onzekerheid zij destijds ervoer.

(Omslagfoto: Roel Ubels)